ساربوک

مشروح خبر

به مناسبت درگذشت خالق «گاو»، نویسنده‌ای که متفاوت از دیگران نوشت

دوم آذر 1364 نویسنده‌ای چشم از جهان فروبست که در تمام طول زندگی خود کوشید زبان فارسی را ابزاری برای اتحاد ملت قرار دهد. غلامحسین ساعدی، نویسنده‌ای که بسیار متفاوت از دیگران نوشت، چه از لحاظ فرم و چه محتوا. او کوشید تا به کنه روان مردمی آشنایی پیدا کند که بدنه جامعه را می‌ساختند. نمونه بارز این موضوع را شاید بتوان در مجموعه داستانی «عزاداران بیل» و داستان «گاو» دید. غلامحسین ساعدی در جایی درباره اهمیت زبان در اتحاد مردم این سرزمین می‌گوید:

«زبان فارسی، ستونِ فقرات یک ملت عظیم است. من می‌خواهم بارش بیاورم. هرچه که از بین برود، این زبان باید بماند.»

غلامحسین ساعدی در 13 دی ماه 1314 در تبریز به دنیا آمد. پدر و مادرش از قشر متوسط جامعه بودند و وضع اقتصادی مناسبی نداشتند. با این وجود ساعدی توانست به تحصیل بپردازد. دوره متوسطه را در شهر تبریز گذراند و در دانشگاه تبریز به تحصیل در رشته پزشکی مشغول شد. در همین دوران بود که با صمد بهرنگی آشنا شد. او سپس تحصیلات خود را در گرایش روان‌پزشکی در دانشگاه تهران ادامه داد.

پیش از اینکه حرفه پزشکی را به نفع نویسندگی رها کند، درمطبش که در خیایان دلگشا در تهران قرار داشت، بیشتر اوقات بدون گرفتن حق ویزیت بیماران را معاینه می‌کرد. تجربه‌های این دوران به شناخت عمیق‌تر او از انسان و پیچ و خم‌های روح و روان کمک کرد. وی مطب دلگشا را بعدها چنین توصیف می‌کند:

آنجا یک دنیای عجیب و غریبی بود و بعد، یکی هم این بود که چون من طبیب بودم و همیشه توی مطب بودم آنجا به یکی از پایگاه‌های عمده روشنفکران آن روز تبدیل شده بود. آل‌احمد، شاملو، برو بچه‌های نویسنده، به آذین، سیروس طاهباز، م. آزاد و دیگران همیشه آنجا بودند.

ساعدی فعالیت‌های ادبی خود را از همان دوران دبیرستان آغاز کرد اما رشد و شکوفایی داستان‌هایش از زمان آشنایی با صمد بهرنگی و سپس راه یافتن به محفل نویسندگان تهران آغاز شد. در میان آثار داستانی او که چند مجموعه داستان‌های کوتاه و چندین رمان را شامل می‌شود، عزاداران بیل، گور و گهواره و شب نشینی با شکوه، از معروف‌ترین آثارش هستند.

او به جز فعالیت در زمینه داستان‌نویسی، به روزنامه نگاری و نمایش‌نامه نویسی نیز می‌پرداخت. ساعدی به همراه نمایش‌نامه‌نویسانی چون بهرام بیضایی و بیژن مفید، کسانی بودند که در دهه های 40 و 50 هجری شمسی، تئاتر ایران را دگرگون کردند. «چوب بدست‌های ورزیل» و «آی با کلاه! آی بی کلاه» از بهترین نمایشنامه های او هستند.

سه فیلم نیز بر اساس فیلمنامه‌های غلامحسین ساعدی ساخته شده؛ گاو و دایره مینا با کارگردانی داریوش مهرجویی و آرامش در حضور دیگران با کارگردانی ناصر تقوایی، که هر سه این فیلم‌ها از آثار درخشان و به یادماندنی سینمای ایران هستند.

در سال 1353 ساعدی که آن زمان دیگر متخلص به گوهر مراد بود، توسط ماموران ساواک دستگیر و زندانی شد. شاملو درباره این دوران از زندگی ساعدی می‌گوید:

«آنچه از او زندان شاه را ترک گفت، جنازه نیم جانی بیش نبود. آن مرد با آن خلاقیت جوشانش پس از شکنجه‌های جسمی و بیشتر روحی زندان اوین، دیگر مطلقاً زندگی نکرد. آهسته آهسته در خود تپید و تپید تا مرد. وقتی درختی را در حال بالندگی اره می‌کنید، با این کار در نیروی بالندگی او دست نبرده‌اید، بلکه خیلی ساده او را کشته‌اید. ساعدی مسائل را درک می‌کرد و می‌کوشید عکس‌العمل نشان بدهد. اما دیگر نمی‌توانست. او را اره کرده بودند.»

پس از انقلاب 57، ساعدی به فرانسه مهاجرت کرد. او در سحرگاه دوم آذرماه سال ۱۳۶۴ شمسی پس از یک خونریزی داخلی در بیمارستان سنت آنتوان پاریس درگذشت و روز جمعه هشتم آذرماه در قطعه ۸۵ گورستان پرلاشز، نزدیک آرامگاه صادق هدایت به خاک سپرده شد.

در زیر لیستی از آثار او آمده است:

نمایش‌نامه

۱۳۳۹ - کار بافک‌ها در سنگر

۱۳۴۰ - کلاته گل

۱۳۴۲ - ده لال بازی - ۱۰ نمایش نامه پانتونیم

۱۳۴۴ - چوب به دست‌های ورزیل

۱۳۴۴ - بهترین بابای دنیا

۱۳۴۵ - پنج نمایشنامه از انقلاب مشروطیت

۱۳۴۶ - آی با کلاه، آی بی کلاه، انتشارات نیل

۱۳۴۶ - خانه روشنی - ۵ نمایشنامه

۱۳۴۷ - دیکته و زاویه - ۲ نمایشنامه

۱۳۴۸ - پرواز بندان

۱۳۴۹ - وای بر مغلوب

۱۳۴۹ - ما نمی‌شنویم - ۳ نمایشنامه

۱۳۴۹ - جانشین

۱۳۵۰ - چشم در برابر چشم

۱۳۵۲ - مار در معبد

۱۳۵۲ - قوردلار

۱۳۵۴ - عاقبت قلم فرسایی - ۲ نمایشنامه

۱۳۵۴ - هنگامه آرایان

۱۳۵۵ - ضحاک

۱۳۵۷ - ماه عسل

مجموعه داستان‌ها

۱۳۳۴ - خانه‌های شهر ری.

۱۳۳۹ - شب نشینی باشکوه .

۱۳۴۳ - عزاداران بیل -  ۸ داستان پیوسته.

۱۳۴۵ دندیل - ۴ داستان.

۱۳۴۵ - گور و گهواره - ۳ داستان کوتاه

۱۳۴۶ - واهمه‌های بی‌نام و نشان - ۶ داستان کوتاه

۱۳۴۷ - ترس و لرز - 6 داستان کوتاه پیوسته

۱۳۷۷ - آشفته حالان بیدار بخت -10 داستان کوتاه

رمان

۱۳۴۴ - مقتل

۱۳۴۸ - توپ

۱۳۵۳ - تاتار خندان

۱۳۵۵ - غریبه در شهر

جای پنجه در هوا (ناتمام)

فیلمنامه

۱۳۴۸ - فصل گستاخی- انتشارات نیل تهران

۱۳۴۹ - ما نمی‌شنویم- انتشارات پیام تهران

۱۳۵۰ - گاو

۱۳۵۷ - عافیتگاه - انتشارات اسپرک تهران

۱۳۶۱ - مولوس کورپوس

چاپ نشده - دایره مینا

چاپ نشده - رنسانس

تک‌نگاری‌ها

۱۳۴۲ - ایلخچی

۱۳۴۳ - خیاو یا مشکین شهر

۱۳۴۵ - اهل هوا

ترجمه

۱۳۴۲ - شناخت خویش از آرتور جرسیلد، با محمد نقی براهنی

۱۳۴۲ - قلب، بیماری‌های قلبی و فشار خون نوشته ه. بله کسلی، با محمد علی نقشینه

۱۳۴۳ - آمریکا آمریکا نوشته الیاکازان، با محمد نقی براهنی

در صورتی که تمایل به تهیه آثار این نویسنده بزرگ دارید، می‌توانید آن‌ها را از فروشگاه کتاب ساربوک تهیه کنید.



http://sarbook.ir/post

دیدگاه خود را بنویسید

جهت ارسال دیدگاه وارد شوید

درحال بارگذاری، لطفا کمی صبر کنید