ساربوک

نویسنده هفته

اکبر رادی
اکبر رادی
  • به قلم مریم عسگری

اکبر رادی نمایشنامهنویس برجستهی ایرانی، دهم مهر ماه 1318 در شهر رشت متولد شد. او تحصیلات ابتدایی را در همین شهر در دبستان عنصری گذراند. در سال 1329 به سبب ورشکستی پدر همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد و تحصیلات خود را در دبیرستان فرانسوی رازی ادامه داد. پس از پایان دبیرستان، در سال 1338 وارد دانشگاه شد و به تحصیل علوم اجتماعی در دانشگاه تهران پرداخت. رادی پس از گرفتن مدرک کارشناسی، تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد را نیز آغاز کرد اما آن را نیمه تمام رها کرد.

اکبر رادی پس از رها کردن تحصیل در یک دورهی تربیت معلم شرکت کرد و شغل معلمی را از تدریس در دبستان آغاز کرد. او به مرور در مقاطع بالاتر به تدریس پرداخت و تدریس ادبیات در دبیرستان، ادبیات نمایشی در انستیتو مربیان امور هنری، و نمایشنامهنویسی در دانشگاه هنر تهران را تجربه کرد.

رادی فعالیت هنری خود را با نوشتن داستان کوتاه آغاز کرد و نخستین داستانش «موش مرده» را در سالهای جوانی (1335) در روزنامه کیهان به چاپ رساند. داستان «باران» نیز که در سال 1338 در مسابقهی داستاننویسی مجله اطلاعات جوانان چاپ شد، جایزهی اول را به خود اختصاص داد. پس از آن به سراغ نمایشنامهنویسی رفت و نخستین نمایشنامهی خود را با عنوان «روزنهی آبی» در سال 1338 نوشت. دومین نمایشنامهاش «افول» نیز از سوی خسرو هریتاش برای ساخت یک فیلم انتخاب شد اما نتوانست از وزارت فرهنگ و هنر پروانهی ساخت بگیرد.

این نویسندهی پرکار در نمایشنامههای خود درد و رنجها و بحرانهای مردم سرزمینش را به رشتهی تحریر درآورده است. در بسیاری از کارهای او تقابل روشنفکری و فضای بسته و سنتی جامعه به خوبی نمایان است. در برخی از نمایشنامهها شاهد شخصیتی هستیم که برای تغییر در ساختارهای غلط جامعه به مبارزهی فکری و عملی دست میزند و واکنش مخالفان را برمیانگیزد. او به نوعی فشارها و مقاومتهایی را به تصویر میکشد که در برابر تغییر وضعیت جامعه به سوی نواندیشی وجود دارد. در بسیاری از موارد نیز شخصیت روشنفکر شکستی تلخ را تجربه میکند؛ و به مهاجرت از شهر خود، انزوا یا حتی خودکشی روی میآورد.

ساختار زبانی شخصیتهای پرداختهی او نیز موضوعی است که وی به دقت و با وسواسی خاص به آن پرداخته است. او بیان و پیچیدگیهای زبان هر شخصیتی در داستان را با توجه به جایگاه اجتماعی و سطح فرهنگیاش برمیگزیند، به طوری که احساسات و ویژگیهای آن شخصیت را به خوبی بازتاب دهد.

آثار رادی را اغلب در زمرهی رئالیسم انتقادی به شمار میآورند اما برخی آثارش در قالبهای دیگری نیز میگنجد. او در نوشتن از چخوف تأثیر پذیرفته است. رادی را میتوان در کنار بیضایی و ساعدی از جملهی کسانی دانست که نمایشنامهنویسی فارسی را به سوی ساختارهای متفکرانه و انتقادی سوق دادند.

اکبر رادی در سال 1344 با حمیده عنقا ازدواج کرد و حاصل این ازدواج دو پسر به نامهای آریا و آرش بود. او پنجم دی ماه 1386 در 68 سالگی زندگی را بدرود گفت. او از تأثیرگذارترین نمایشنامهنویسان و درامنویسان ایرانی و از پیشگامان انعکاس اندیشه و تفکر در تئاتر بود. بنیاد اکبر رادی نیز به کوشش همسر و پسرش آرش رادی تأسیس شد و تا امروز به چاپ نمایشنامههای رادی و برگزاری کارگاه و همایش پرداخته است.

  • آثار

آثار به جا مانده از اکبر رادی شامل نمایشنامهها، داستانهای کوتاه، مقالات و نامهها و گفتگوهاست. این آثار به تفکیک در زیر آمده است.

  • نمایشنامهها

از دست رفته، ۱۳۳۷، (چاپ نشد)

روزنه آبی، ۱۳۳۸

افول، ۱۳۴۳

مرگ در پاییز (شامل سه تک‌پرده: محاق، مسافران، مرگ در پاییز)، ۱۳۴۵

از پشت شیشه‌ها، ۱۳۴5، (ترجمه گرجی گیورگی لوبژانیدزه در تفلیس چاپ شده است.)

ارثیه ایرانی، ۱۳۴۷

صیادان، ۱۳۴۸

لبخند باشکوه آقای گیل، ۱۳۵۲

در مه بخوان، ۱۳۵۴

هاملت با سالاد فصل، ۱۳۵۶

منجی در صبح نمناک، ۱۳۵8

پلکان، ۱۳۶۱

تانگوی تخم مرغ داغ (ورژن دیگر ارثیه ایرانی)، ۱۳۶۲

آهسته با گل سرخ، ۱۳۶5

شب روی سنگفرش خیس، ۱۳۷0

آمیز قلمدون، ۱۳۷۱

باغ شب نمای ما، ۱۳۷۵

ملودی شهر بارانی، ۱۳۷۹

خانمچه و مهتابی، ۱۳۸۲

دو تک‌پرده‌ایِ شب به خیر جناب کنت و کاکتوس، ۱۳۸۳

روی صحنه آبی، دوره آثار رادی در چهار جلد، ۱۳۸۳

پایین گذر سقاخانه، ۱۳۸۴

آهنگ‌های شکلاتی، ۱۳۸۶

  • داستان کوتاه

موش مرده، ۱۳۳۵

مه، ۱۳۳۷

باران، ۱۳۳۸

جاده، ۱۳۳9

سوء‌تفاهم، ۱۳۳۹

کوچه، ۱۳۳۹

فانوس، ۱۳۴۱

مرثیه، ۱۳۴۲

تاووس، ۱۳۴3

جاده (مجموعه داستان کوتاه)، ۱۳۴۹

  • داستان بلند

مسخره، 1335

افسانه دریا، 1336

  • برخی از مقالات، یادداشتها و نامهها

پشت صحنه آبی (گفتگوی تفصیلی با اکبر رادی)، ۱۳۸۸

دستی از دور (تحلیل تئاتر دهه چهل ایران)، ۱۳۵۲

نامه‌های همشهری (مجموعه یادداشتها و تحلیلها)، ۱۳۵۶

مکالمات (گفتگوی تفصیلی با اکبر رادی)، ۱۳۷۰

انسان ریخته یا نیمرخ شبرنگ در سپیده سوم (مجموعه مقالات)، ۱۳۸۳

http://sarbook.ir/post

درحال بارگذاری، لطفا کمی صبر کنید