ساربوک

نویسنده هفته

سید جعفر شهیدی
سید جعفر شهیدی
  • به قلم مریم عسگری

استاد سیدجعفر شهیدی، مورخ، ادیب، پژوهشگر زبان و ادب فارسی، فقه و تاریخ اسلام، و از شاگردان برجسته‌ی استاد دهخدا و علامه فروزانفر بود. تلاش‌ها، پژوهش‌ها و آثار وی اثر به سزایی در فرهنگ و ادب مردم ما داشته است.

سیدجعفر شهیدی فرزند سیدمحمد سجادی در سال 1297هجری شمسی در شهر بروجرد دیده به جهان گشود و در جوانی نام خانوادگی خود را از سجادی به شهیدی تغییر داد. وی تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش آغاز کرد و از اواسط دوره‌ی متوسطه آن را در تهران ادامه داد. در سال 1320 برای تحصیل علوم دینی و فقه و اصول راهی نجف شد و تا رسیدن به درجه‌ی اجتهاد تحصیل علم و فقه کرد. پس از بازگشت به ایران در سال 1327، از محضر آیت‌الله العظمی بروجردی و بسیاری دیگر مراجع و بزرگان دین در قم بهره برد، اما بیماری او را از ادامهی این تحصیلات محروم کرد. در این دوره به پیشنهاد دکتر سنجابی، وزیر فرهنگ آن زمان، به تدریس در دبیرستان ابومسلم مشغول شد؛ و به طور همزمان تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته‌ی الهیات آغاز کرد.

در سال 1328 به واسطه‌ی آشنایی با دکتر محمد معین، شهیدی به محضر استاد علی‌اکبر دهخدا رسید و این آشنایی وسیله‌ای برای همکاری وی با «مؤسسه‌ی لغت‌نامه دهخدا» شد. او در دورهی سرپرستی دکتر محمد معین، سمت معاونت سازمان لغت‌نامه‌ی دهخدا را به عهده داشت و پس از مرگ محمد معین، مسؤولیت ادارهی این مؤسسه را بر عهده گرفت.

شهیدی تحصیلات تکمیلی خود را تا اخذ درجهی دکتری در رشته‌ی زبان و ادبیات پارسی ادامه داد و پس از اتمام دورهی دکتری در سال 1340 در دانشگاه تهران مشغول به تدریس شد. وی استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران بود.

در سال 1368 به پیشنهاد دکتر شهیدی و با همکاری دکتر غلامرضا ستوده مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی تأسیس شد که تا کنون پذیرای دانشجویان بسیاری از سراسر دنیا بوده است. دکتر شهیدی تا زمانی که در قید حیات بود ریاست این مرکز را بر عهده داشت. در سال 1386 نیز این نهاد با مؤسسهی لغتنامهی دهخدا ادغام شد.

دکتر شهیدی سالهای پربار عمر خود را صرف پژوهش و نگارش کتاب در زمینه ادبیات، دین و تاریخ اسلام کرد. دانشجویان و پژوهشگران بسیاری از محضر این استاد برجسته بهره بردهاند. او در سمینارها و کنفرانسهای بینالمللی مختلفی از جمله در عراق، مصر، چین، آمریکا، اردن و الجزایر به ایراد سخنرانی پراخته است. دکتر سیدجعفر شهیدی در ساعت ۱۱ صبح یکشنبه ۲۳ دی ۱۳۸۶ چشم از جهان فروبست. پیکرش را در روز 26 دی ماه پس از تشییع از موسسه لغت نامه دهخدا و دانشگاه تهران در کنار آرامگاه همسرش در امامزاده عبدالله شهرری به خاک سپردند.

  • آثار

از استاد شهیدی آثار بسیار و ارزنده‌ای به جا مانده است. وی نخستین کتابش را در سال 1324 با عنوان «مهدویت در اسلام» و درباره‌ی نوشته‌های احمد کسروی و در رد او نوشت.

ترجمه «نهج‌البلاغه» حضرت علی (ع) از جمله آثار ماندگار شهیدی است. او همواره به تاریخ اسلام و زندگی ائمه اطهار (ع) توجه خاصی داشت و از وضعیت نگارش تاریخ در ایران گله‌مند بود؛ و خود در راه آشنایی مردم با زندگی و سیرهی بزرگان اسلام تلاشهای بسیاری نمود. دکتر شهیدی در برخی از آثار گرانبهای خود نیز به ادبیات کهن ایران پرداخته است.

دکتر شهیدی یک بار در سال 1369 برای ترجمه‌ی «نهج‌البلاغه» و یک بار در سال ۱۳۸۵ برای نگارش کتاب «تاریخ تحلیلی اسلام» موفق به دریافت جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد. در سال 1374 نیز نشان درجه یک علمی را از رئیس جمهور وقت ایران، اکبر هاشمی رفسنجانی، دریافت نمود. برخی از آثار تألیفی این استاد برجسته به زبان‌های عربی، انگلیسی، اردو، ترکی، آلمانی، ژاپنی و یونانی ترجمه شده است.

وی در سال ۱۳۷۴ منزل مسکونی خود را همراه با کتابخانهای 30هزار جلدی به شهرداری نارمک واگذار کرد و این خانه در همان سال به کتابخانه عمومی دکتر شهیدی تبدیل شد.

آثار به جا مانده از دکتر شهیدی را می‌توان به چند دسته از جمله تألیف‌ها، تصحیحها، ترجمه‌ها و مقالات تقسیم کرد.

  • تألیف‌ها و تصحیحها

صیحه آسمانی (بدون نام مولّف چاپ شده)

مهدویت در اسلام ۱۳۲۴

جنایات تاریخ، جلد اول و دوم، تهران، شهریور ۱۳۲۷

جنایات تاریخ، جلد سوم، دفتر نامه‌ی فروغ علم، تهران ۱۳۲۹

چراغ روشن در دنیای تاریک (زندگانی علی بن الحسین)، تهران، کتابفروشی و چاپخانه محمد حسن علمی ۱۳۳۵

تصحیح براهین العجم اثر مورخ الدوله سپهر

تصحیح دره نادره و تلخیص آن

در راه خانه‌ی خدا، دانش نو، تهران ۱۳۵۶

تاریخ تحلیلی اسلام، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی ۱۳۶۲

آشنایی با زندگانی امام صادق سلام الله علیه، جامعة الامام الصادق سلام الله علیه، تهران ۱۳۶۲

شرح لغات و مشکلات دیوان انوری، چاپ اول انجمن آثار ملی ۱۳۵۸، چاپ دوم انتشارات علمی و فرهنگی ۱۳۶۴

ستایش و سوگ امام هشتم سلام الله علیه در شعر فارسی ۱۳۶۵

عرشیان، نشر مشعر، قم ۱۳۷۱

پس از پنجاه سال، پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین سلام الله علیه، چاپ اول، امیر کبیر ۱۳۵۸، چاپ شانزدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۷۲

زندگانی علی بن الحسین سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۵، چاپ پنجم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۷۲

زندگانی حضرت فاطمه، چاپ اول تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۶۰، چاپ هجدهم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۷۳

شرح مثنوی شریف، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۳، از جزو دوم دفتر اول تا پایان دفتر ششم (دنباله‌ی کار مرحوم فروزانفر)

از دیروز تا امروز، مجموعه مقاله‌ها و سفرنامه‌ها، به کوشش هرمز ریاحی و شکوفه شهیدی، تهران، انتشارات قطره ۱۳۷۳

علی از زبان علی، شرح زندگانی امیر مؤمنان سلام الله علیه، تهران، دفتر نشر ۱۳۷۶

شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم؛ ۱۳۷۴ تا ۱۳۸۰

آفتابی در سایه حضرت فاطمه الزهرا،نشر میردشتی
 

نهج البلاغه، مجموعه سخنان امام اول شیعیان

شیر زن کربلا، بنتالشاطی

ابوذر غفاری نخستین انقلابی اسلام، ترجمه 1320

انقلاب بزرگ ترجمه الفتنه الکبری اثر طه حسین1336

http://sarbook.ir/post

درحال بارگذاری، لطفا کمی صبر کنید