ساربوک

نویسنده هفته

سیدعلی موسوی گرمارودی
سیدعلی موسوی گرمارودی
  • به قلم: مریم عسگری

سیدعلی موسوی گرمارودی، شاعر نامآشنای انقلاب، 31 فروردین 1320 در محله چهار مردان قم دیده به جهان گشود. پدرش اهل گرمارود از توابع الموت قزوین و مادرش تنکابنی است. در کودکی نزد پدر که از عالمان دین است مقدمات اصول دین را میآموزد و تحصیلات ابتدایی را در دبستان ملی باقریه میگذراند. دوران دبیرستان را نیز در رشتهی ریاضیات، در دبیرستان «دین و دانش» به مدیریت شهید دکتر بهشتی میگذراند و نزد خود ایشان، و اساتید بزرگی چون دکتر اشراقی، دکتر مفتح، دکتر بزرگنیا، دکتر مظاهر مصفا و استاد علیاصغر فقیهی به علمآموزی میپردازد. در خرداد 1338 پدرش او را برای ادامهی تحصیل در علوم ادبی اسلامی به مشهد میبرد و به حاج شیخ مجتبی قزوینی میسپارد. ادبیات عرب را نزد حاج شیخ محمدتقی ادیب نیشابوری و اصول فقه را نزد اساتید بزرگی چون واعظ طبسی میآموزد.

پس از چهار سال به قم بازمیگردد و مدتی به فعالیتهای سیاسی میپردازد. پس از دستگیری امام خمینی در 15 خرداد به تهران میرود و در کنار پدر در شهرری ساکن میشود. در تهران به تدریس در دبستان و دبیرستان علوی میپردازد و همچنان به فعالیت سیاسی خود ادامه میدهد.

برای تحصیل در دانشگاه، دیپلم ادبی میگیرد و در سال 1345 تحصیل در علوم قضایی را در دانشکدهی حقوق آغاز میکند. وی نخستین مجموعه شعر خود را در سال 1348 با نام «عبور» منتشر میکند. این دفتر که سرودههای سالهای 1338 تا 1348 را دربردارد، در قالبهای شعری متفاوتی سروده شده است؛ و شعر «خاستگاه نور» از این مجموعه، به عنوان بهترین شعر نو دینی رتبهی اولِ یک مسابقهی شعر به مناسبت آغاز پانزدهمین قرن بعثت را از آن خود میکند.

گرمارودی همزمان با تحصیلات دانشگاهی با برخی چهرههای بزرگ سیاسی چون شهید رجایی و شهید باهنر آشنا میشود و فعالیتهای سیاسی علیه رژیم پهلوی، بالاخره او را در سال 1352 روانهی زندان میکند. وی 4 سال را در زندان میگذراند و شرح دستگیری و زندانی شدن خود را در سال 1357 در مقالهای در روزنامهی کیهان تحت عنوان «از دوزخ بگو» به چاپ میرساند. او پیش از انقلاب مجموعه شعر دوم خود «در سایهسار نخل ولایت» را نیز منتشر میکند.

موسوی گرمارودی تحصیلات خود را در رشتهی ادبیات تا مقطع دکتری در دانشگاه تهران ادامه میدهد و رسالهی دکترای خود را با عنوان «زندگی و شعر ادیبالممالک فراهانی» به راهنمایی دکتر سیدجعفر شهیدی ارائه میدهد. وی این رساله را بعدها در قالب یک کتاب نیز منتشر کرده است.

پس از انقلاب اسلامی، گرمارودی به همراه طاهره صفارزاده «کانون فرهنگی نهضت اسلامی» را بنیان میگذارد و دبیری این کانون را به عهده میگیرد. در سال 1359 برای مدتی مشاور مطبوعاتی و فرهنگی رئیس جمهور در دوره بنیصدر بوده است، مدتی سرپرستی انتشارات فرانکلین و مدیرعاملی افست را برعهده داشته، و مدتی نیز به عنوان مشاور فرهنگی و سخنگوی وزارت پست و تلگراف و تلفن مشغول بوده است. در سال 1365 ماهنامهی ادبی «گلچرخ» را بنیان میگذارد که سمت سردبیری آن را بر عهده میگیرد. این مجله ابتدا به مدت یک سال و سپس از سال 1371 تا سال 1378 منتشر شده است. در سال 1378 گرمارودی با سمت رایزن فرهنگی ایران به مدت چهار سال به تاجیکستان سفر میکند.

موسوی گرمارودی در انواع قالبهای شعری، شعر میسراید اما بیش از هر چیز به سبب سرایش شعر نو و به ویژه شعر سپید شناخته شده است. او از معدود شاعرانی است که پیش از انقلاب اسلامی شعرهای آیینی و مذهبی خود را در قالب شعر نو ، سپید و آزاد سروده است. درونمایههای شهادت نیز در بسیاری از شعرهای این شاعر بزرگ معاصر به چشم میخورد. وی در سرایش شعرها علاوه بر توجه و تمرکز بر محتوای غنی و ارزشمند، از ظاهر زیبا و موزون شعر نیز غافل نمانده است.

در سال 1385 وی به عنوان «چهرهی ماندگار بخش شعر» از سوی بنیاد چهرههای ماندگار انتخاب شده و در سال 1393 نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر به وی اهدا شده است.

فیلم مستندی نیز با عنوان «از ساقه تا صدر» از بخشی از زندگی وی به کارگردانی امیر مهریزدان تهیه شده و در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شده است.

  • آثار:

آثار ارزندهی بسیاری از دکتر علی موسوی گرمارودی به چاپ و نشر رسیده است که آنها را میتوان به چهار دستهی مختلف تقسیم کرد. در خوانش ادبیات کهن نیز مجموعهای از اشعار حافظ با صدای او منتشر شده است.

  • دفترهای شعر:

عبور، 1348، دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛

در ‏سایه‌سار نخل ولایت، 1356، دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛

در فصل مردن سرخ، 1358، انتشارات راه امام؛

آستان پاکان 26، نشر امیرکبیر

سرود رگبار، انتشارات رواق؛

خط خون، 1363، نشر زوار؛

کتیبه دوازده بندمحتشم کاشانی، دفترنشرفرهنگ اسلامی

چمن لاله، 1363، نشر زوار؛

برافشاندن گیسوی تاک (مجموعه غزل)، سورهی مهر؛

سفر به فطرت گلسنگ (مجموعه قصاید و قطعات)، سورهی مهر؛

تا محراب آن دو ابرو (مجموعه مثنوی‌ها)، سورهی مهر؛

خواب ارغوانی (مجموعه شعرهای دفاع مقدس)، سورهی مهر؛

گوشواره‌های عرش (عنوان شعرهای آیینی)، سورهی مهر؛

پیوند زیتون بر شاخه ترنج (مجموعه شعرهای نیمایی، جدید، سپید و آزاد)، سورهی مهر؛

آغاز روشنایی آینه (ترکیب‌بند ۱۵بندی عاشورایی)، انتشارات سوره مهر؛

تا ناکجا (گزیده اشعار)، این مجموعه توسط جان روبرتو اسکارچیا به ایتالیائی ترجمه شده است، 1363، انجمن فرهنگی ایتالیا؛

دستچین (گزیده اشعار)، 1368، دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛

ما کجا، آن خوب، آن زیبا کجا (مجموعه چند شعر برای امیرالمؤمنین علیه‌السلام)، 1372، بنیاد فرهنگی انتشاراتی معارف؛

باران اخم (گزینه شعر جنگ)، 1373، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی؛

گزیده ادبیات معاصر (گزیده اشعار)؛

گزینه اشعار گرمارودی، 1375، انتشارات مروارید؛

صدای سبز (گزیده اشعار)، 1389، انتشارات قدیانی؛

باغ سنگ (گزیده اشعار)، 1389، انتشارات تکا.

  • داستانها:

صلیب نخل، انتشارات انجمن قلم ایران؛

گرمارودی کتابهای داستانی نیز برای گروه سنی نوجوانان نوشته است که فهرستی از آنها در زیر آمده است:

داستان پیامبران از آدم تا مسیح در دو جلد، 1373، انتشارات قدیانی؛

با دم شیر، 1356، دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛

بابا تاریخ، 1357، دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛

جشن تکلیف، دفتر نشر جامعةالقرآن کریم

نواب صفوی، 1369، دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛

آموزش دین، 1359، انتشارات محمدی؛

زکریای رازی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

 

  • ترجمه‌ها:

قرآن مجید، 1384، انتشارات قدیانی؛

قرآن کریم، انتشارات قدیانی

صحیفه سجادیه، انتشارات هرمس؛

نهجالبلاغه، به همراه صالح صبحی، 1394، انتشارات قدیانی؛

پرتوی انسانها، متن کوتاه و داستانوارههای ترجمه شده از عربی، 1356، دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛

در مسلخ عشق، مجموعهای از داستانهای کوتاه اخلاقی اجتماعی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛

در کرانه با دریا (یکصد سخن از کلمات قصار نهجالبلاغه)، معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛

منشور دادگری: پیماننامهی حضرت امیرالمؤمنین علی به مالک اشتر، انتشارات جمهوری؛

امام مهدی و منتظران از زبان صحیفه سجادیه، انتشارات امام رئوف.

 

  • آثار پژوهشی، آموزشی، مقالات و مصاحبهها:

غوطه در مهتاب: بررسی و نقد شعر ۳۲ شاعر معاصر، انتشارات انجمن قلم ایران؛

شعر و زندگی ادیب الممالک فراهانی، انتشارات قدیانی؛

دگرخند: بررسی طنز و هزل و هجو در ادب فارسی، 1388، انتشارات انجمن قلم ایران؛

قلمانداز (گزیدهای از مقالات، سفرنامهها و نقد و بررسیها از سال 48 تا 74)، انتشارات سروش؛

زندگانی حاج شیخ محمدتقی بافقی، 1368، دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛

عربی های دیوان حافظ: ترکیب ها، جمله ها، عبارات، مصراع ها و بیت های عربی در اشعار حافظ، انتشارات طهوری؛

به کوتاهی آه به بلندای ماه: زندگی خاتون کبریا حضرت زهرا (س)، انتشارات قدیانی؛

به گزینه شعر عبدالرحمن مشفقی بخارایی، انتشارت هرمس؛

به گزینه شعر عرفی شیرازی، انتشارت هرمس؛

به گزینه شعر پروین اعتصامی، انتشارت هرمس؛

جوشش و کوشش در شعر، انتشارات هرمس؛

خلوت انس، انتشارات اطلاعات؛

بازنگاشت «نقض» عبدالجلیل رازی قزوینی (زنده در 560 ق)، نشر دارالحدیث.

http://sarbook.ir/post

درحال بارگذاری، لطفا کمی صبر کنید