ساربوک

نویسنده هفته

ابوالحسن نجفی
ابوالحسن نجفی
  • به قلم: مریم عسگری

ابوالحسن نجفی در سال 1308 در نجف دیده به جهان گشود. وی در خانوادهای سنتی و مذهبی بزرگ شد و در زمان تولد او نیز خانوادهاش برای تحصیل پدر در علوم دینی به نجف مهاجرت کرده بودند. چند سال بعد خانوادهی نجفی به ایران بازمیگردند و در اصفهان ساکن میشوند. نجفی دوران تحصیلات ابتدایی و متوسطه را تا گرفتن دیپلم ادبی در سال 1326 در همین شهر پشت سر میگذارد و در همین دوران زبان فرانسه را نیز از یک معلم خصوصی میآموزد. پس از آن برای ادامهی تحصیل به تهران میرود و در رشتهی زبان فرانسه در دانشکدهی ادبیات دانشگاه تهران مشغول به تحصیل میشود. هرچند به مدت دو سال تحصیل را رها میکند اما سرانجام در سال 1332 با ارائهی پایاننامهای در مورد صادق هدایت به زبان فرانسه فارغالتحصیل میشود.

نجفی در طول تحصیل از اساتیدی چون پرویز ناتل خانلری، فاطمه سیاح و موسی بروخیم تأثیر پذیرفته است. وی پس از فراغت از تحصیل در دبیرستانهای اصفهان به عنوان دبیر مشغول به کار میشود و در همان سالها (احتمالاً در زمستان 1333) با همراهی عبدالحسین آلرسول دوست قدیمی و خویشاوند خود و احمد عظیمی انتشارات نیل را در تهران بنیان میگذارند. انتشارات نیل کار خود را با ترجمهی داستان آغاز میکند و برای این کار در نخستین انتخاب، به سراغ محمد قاضی میرود. محمد قاضی نیز در مدت کوتاهی کتاب «سادهدل» نوشتهی ولتر را از نسخهی اصلی فرانسوی ترجمه میکند و به انتشارات نیل میسپرد. انتشارات نیل در آن زمان در زمینهی چاپ آثار ادبی و داستانی جایگاه کم نظیری داشته است.

نجفی در سال 1338 برای ادامهی تحصیل به فرانسه میرود و در رشتهی زبانشناسی عمومی دانشگاه سوربن مشغول به تحصیل میشود. پس از اتمام مقطع کارشناسی ارشد قرار بر این میشود که زیر نظر آندره مارتینه روی پایاننامهی دکتری خود کار کند. او در سال 1344 به ایران میآید با این برنامه که برای اتمام دورهی دکتری به پاریس بازگردد اما پس از بازگشت به ایران این دوره را ناتمام رها میکند.

او در نخستین ماه بازگشتش به ایران ترجمهی کتاب «بچههای کوچک قرن» از کریستین روشفور را که بیشتر کار ترجمهی آن در پاریس انجام شده بود به انتشارات نیل میسپارد.

نجفی تا پیش از سال 1349 در اصفهان زندگی میکند. او در این سالها در گروه ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان مشغول به تدریس میشود و به حلقهی ادبی جُنگ اصفهان میپیوندد. مهرماه 1349 به تهران میرود و کار در مؤسسهی انتشارات فرانکلین را آغاز میکند. این مؤسسه که یک نمایندگی از مؤسسهی انتشارات فرانکلین در نیویورک بود، در حدود انقلاب اسلامی سال 1357 منحل میشود. ابوالحسن نجفی همزمان در دانشگاه تهران نیز به تدریس در گروه زبانشناسی میپردازد.

پس از انقلاب در سال 1362 به حکم وزارت علوم به عنوان یکی از اساتید گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی مشغول به تدریس میشود، اما در سال 1366 شرایط و فضای حاکم بر دانشگاه در آن دوران و برخی تندرویها و تعصبات تنگنظرانه را تاب نمیآورد و تدریس در دانشگاه را رها میکند. به هر روی او پس از انقلاب تا سال 1382 در مرکز نشر دانشگاهی مشغول به کار بوده و در کلاسهایی که در این مرکز برگزار میشده، به تدریس سه درس «وزن شعر فارسی»، «مبانی زبانشناسی و کاربرد آن در زبان فارسی» و «امکانات زبان فارسی در ترجمه» پرداخته است.

در سال 1366 نجفی کتاب «غلط ننویسیم» را با عنوان فرعی «فرهنگ دشواریهای زبان فارسی» منتشر کرد که از پرفروشترین کتابها در زمینهی زبان و ادبیات فارسی به شمار میآید. این کتاب از سرشناسترین کارهای ابوالحسن نجفی است که در پاسداری و گسترش شیوههای درست بیانی، املایی و کاربردی در واژگان زبان فارسی نقش مهم و بزرگی داشته و دارد.

ابوالحسن نجفی از سال 1369 تا پایان زندگی خود، عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. فرهنگستان زبان و ادب فارسی در دی ماه 1368 و با هدف پاسداری، گسترش و پرورش زبان فارسی بنیانگذاری شده است. نجفی از سال 1383 مدیریت گروه ادبیات تطبیقی را در این سازمان به عهده گرفت و فعالیتهای این بخش، از جمله انتشار هر شش ماه یک بار مجلهی ادبیات تطبیقی، زیر نظر وی انجام میشد.

استاد ابوالحسن نجفی دوم بهمن ماه 1394 در 86 سالگی در بیمارستان مهر دیده از جهان فروبست.

نویسندگان و مترجمان بسیاری در حوزهی ادبیات فارسی از ابوالحسن نجفی تأثیر پذیرفتهاند. او در کارنامهی کاری خود ترجمههای بی مثالی از نویسندگان به نام دنیا از جمله، ژان پل سارتر، آلبر کامو، رومن گاری، آندره مالرو، روبر مرل و روژه مارتن دوگار دارد. نجفی پس از قاضی و شاملو ترجمهی دیگری از «شازده کوچولو» اثر آنتوان دو سنت اگزوپری را نیز به فارسی برگردانده است که به حروف فارسی و سیریلیک تاجیکی چاپ و منتشر شده است.

بیشترین فعالیتهای استاد ابوالحسن نجفی در حوزهی ادبیات به ترجمهی متون ادبی، ویرایش، زبانشناسی، فرهنگنویسی و وزن شعر فارسی اختصاص یافته است. یکی از دقیقترین دایرهها برای طبقهبندی وزن شعر فارسی توسط او تدوین شد که به «دایرهی نجفی» معروف است. وی یکی از تأثیرگذارترین افراد عصر حاضر در شناسایی و تربیت نویسندگان، مترجمان، ویراستاران و پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی بوده است.

از سال 1395 شهرکتاب جایزهای را با نام ابوالحسن نجفی به یک ترجمهی برجستهی ادبی اهدا میکند. نخستین جایزهی ابوالحسن نجفی در سال 1395 برای ترجمهی کتاب «آشیانهی اشراف»، نوشتهی ایوان تورگینف، به آبتین گلکار تعلق گرفت.

  • آثار:

آثار ابوالحسن نجفی را میتوان به دو دستهی تألیفات و ترجمهها تقسیم کرد:

  • تألیفات:

وظیفهی ادبیات، 1356

مبانی زبانشناسی و کاربرد آن در زبان فارسی، 1358

غلط ننویسیم، 1366

فرهنگ فارسی عامیانه، 1378

جشننامه ابوالحسن نجفی به کوشش امید طبیب زاده، 1390

درباره طبقهبندی وزنهای شعر فارسی، 1394

               بیست ویک داستان ازنویسندگان معاصرفرانسه

اختیارات شاعری و مقالات در عروض فارسی، 1394

  •   ترجمهها:

بچه های کوچک این قرن، کریستین روشفور، 1344

شیطان و خدا، ژان پل سارتر، 1345

گوشه نشینان آلتونا، ژان پل سارتر، 1345

شنبه و یکشنبه در کنار دریا، روبر مرل، 1346

کالیگولا، آلبر کامو، نشر نیلوفر

کالیگولا، آلبر کامو، نشر قطره

ادبیات چیست؟، ژان پل سارتر، 1348

استادکاران، آرتور آدامف، 1349

همان طور که بودهایم، آرتور آدامف، 1349

پرندگان میروند در پرو میمیرند، رومن گاری، 1352

ژان پل سارتر، هانری پیر، 1356

درباره نمایش، ژان پل سارتر، 1357

نژاد و تاریخ، کلود لوی استروس، 1358

نویسندگان معاصر فرانسه (داستان کوتاه)، 1366

خانواده تیبو، روژه مارتن دوگار، 1368

وعدهگاه شیر بلفور، ژیل پرو، 1374

شازده کوچولو، آنتوان دو سنت اگزوپری، 1379

ضد خاطرات، آندره مالرو، 1374

عیش و نیستی، تیری مونیه، 1379

بیست و یک داستان از نویسندگان معاصر فرانسه، 1384

گم گشته، ژیل پرو، 1387

http://sarbook.ir/post

درحال بارگذاری، لطفا کمی صبر کنید