ساربوک

نویسنده هفته

محمدعلی سپانلو
محمدعلی سپانلو
  •      به قلم: مریم صادقی

    محمدعلی سپانلو، معروف به شاعر تهران، در بیست و نهمین روز از آبان ماه سال 1319 در تهران دیده به جهان گشود. او که شاعر، روزنامه‌نگار، منتقد ادبی و مترجم معاصر ایرانی بود. سرانجام در اردیبهشت 1394 دار فانی را وداع گفت.

    سپانلو ضمن ترجمه آثار ادبی، مجموعه‌های شعری من جمله رگبارها، پیاده‌روها، نبض وطنم را می‌گیرم، تبعید در وطن، ساعت امید، فیروزه در غبار، پاییز در بزرگراه و قایق‌سواری در تهران را در کارنامه هنری خویش به ثبت رسانده است. وی بیشتر به ترجمه آثار نویسندگانی همچون کامو و سارتر اشتغال می‌ورزید. شاعر تهران دانش آموخته دانشگاه حقوق دانشگاه تهران و نیز از اولین اعضای کانون نویسندگان ایران به شمار می‌رفت.

    پدرش کارمند بانک ملی بود. محمدعلی از دوران کودکی با شاهنامه‌خوانی و کتاب‌های سعدی خو کرد. زمانی که 7 ساله بود به دبستان کسایی رفت و پس از آن به دلیل تغییر محل سکونتشان، تحصیلات ابتدایی را در دو دبستان ادب و نراقی به اتمام رساند. او زیر نظر پدر خوشنویسی را آموخت و در کلاس‌های انشا خود را به خوبی نشان می‌داد.

    به سال 1332 وارد دبیرستان رازی واقع در خیابان فرهنگ شد. علت انتخاب این مدرسه برای دوره دبیرستان محمدعلی، علاقه پدرش به فراگیری زبان فرانسوی توسط محمدعلی جوان بود. در آن دوران تنها مسئولین این دبیرستان بود که زبان فرانسوی را به عنوان زبان دوم تدریس می‌کردند.

    به سال 1335 با کسب مقام نخست مسابقه ادبیات بین مدارس، یک حافظ از شخص محمدرضا پهلوی به وی اعطا گردید. بعد از کلاس دهم به دارالفنون رفت؛ دبیرستانی که افرادی همچون داریوش آشوری، بهرام بیضایی، احمدرضا احمدی، نادر ابراهیمی و عباس پهلوان در مقاطع متفاوت آن مشغول درس خواندن بودند.

    محمدعلی رشته حقوق را به عنوان رشته دانشگاهی خویش برگزید و بلافاصله بعد از دبیرستان در دانشگاه تهران پذیرفته شد. سپانلو به سال ۱۳۴۳ همراه با نادر ابراهیمی، اسماعیل نوری علاء، مهرداد صمدی، احمدرضا احمدی، بهرام بیضایی، اکبر رادی، جعفر کوش‌آبادی، مریم جزایری و جمیله دبیری اتفاق طرفه را با انگیزه چاپ و ارائه آثارشان پایه‌گذاری کرد. انتشار دو شماره جُنگِ طُرفه و شماری آثار شعری و داستانی از فعالیت های این اتفاق ادبی است.

    پس از گذراندن دوران سربازی به تهران رفت و آنجا با توصیه مهرداد صمدی در رادیو به صورت روزمزد مشغول به فعالیت ترجمه اخبار شد. به دلیل درآمد اندک این فعالیت چندی بعد به گروه صنعتی بهشر پیوست؛ وی مدت 9 سال عهده‌دار امور تبلیغاتی شرکت شد.

محمدعلی سپانلو سرانجام پس از سال‌ها مبارزه با بیماری سرطان ریه، در ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۴ به دنبال ناراحتی ریوی و تنفسی در قسمت مراقبت‌های ویژه بیمارستان سجاد تهران بستری گردید و در نهایت دوشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۴، زمانی که 75 سال خاطره فعالیت ادبی را به دوش می‌کشید؛ در تهران درگذشت. پیکر ایشان در قطعه نام‌آوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

    از او بیشتر از 60 جلد کتاب با محورهای شعر، داستان و تحقیق، به شکل تالیف یا ترجمه بر جای مانده است. بسیاری از این آثار به زبان‌های انگلیسی، آلمانی، فرانسه، هلندی، عربی و سوئدی ترجمه شده است. این شخصیت ارزشمند ادبی دو دهه پایانی حیات خویش را با شرکت در کنفرانس‌ها و گردهمایی‌های متفاوت جهانی، وقف شناساندن ادب ایران به جهانیان کرد.

    سپانلو همچنین در شمار عده کمی از شاعران شرقی قرار دارد که در کشورهای غربی به خوبی شناخته می‌شود. او توانسته نشان شوالیه نخل (لژیون دونور) آکادمی فرانسه، و جایزه ماکس ژاکوب را نیز به خود اختصاص دهد. از آن‌جا که تهران از اساسی‌ترین مولفه‌های شعر محمدعلی سپانلو بود؛ یکی از القاب او در دنیای مجازی «شاعر تهران» است. وی در بسیاری از اشعارش کم و بیش به تهران اشاراتی دارد؛ ولی در سه مجموعه «خانم زمان»، «هیکل تاریک» و «قایق‌سواری در تهران»، زادگاهش را به عنوان محور اساسی شعر و در حد یک اسطوره طرح می‌نماید.

    او در ارتباط با تهرانی بودن خویش و علاقه زیادش به این شهر بیان می‌دارد: «من پنج نسلم تهرانی بوده است. زمانی تهران در اذهان منفور شده بود و بعضی می‌گفتند در تهران اجحاف و دروغ وجود دارد؛ انگار که شهر خودشان سمبُل صداقت بوده است. من پاسخ می‌دادم که صداقت و بی‌صداقتی در همه شهرها هست، اما در تهران برای شما امنیت وجود دارد؛ چون در هیچ شهری نمی‌توانید به اهالی آن بد بگویید، اما در مورد تهران هرچه که بگویید، کسی کاری با شما ندارد».

    سپانلو به سال 1344 با پرتو نوری‌اعلا پیمان زناشویی بست. نخستین فرزندشان سند باد یک سال بعد از ازدواجشان به دنیا آمد. شهرزاد سپانلو خواننده موسیقی پاپ 6 سال بعد به دنیا آمد. نوری‌علا به سال 1364 از محمدعلی طلاق گرفت و همراه با فرزندانش در آمریکا اقامت نمود. سپانلو در کتاب بن بست‌ها و شاهراه که با موضوع زندگی‌نامه‌اش به رشته تحریر درآمده در این خصوص می‌گوید:

    ازدواج‌های همه ما در سال‌های بعد از انقلاب از هم پاشید، چون مردها خانه‌نشین شدند... و این به خاطر مسائلی است که در دهه ۱۳۶۰ برای خانواده‌ها رخ داد و منجر به جدایی بسیاری شد. چون قبل از آن همه سر کار بودند و بیرون مشغول فعالیت اما وقتی مرد خانه‌نشین شد اعتبار خیلی چیزها را از دست می‌دهد و اختلاف‌ها رو می‌آید

  •      آثار

    فهرست مجموعه آثار سپانلو را می‌توان به سه گروه ترجمه، تالیفات و مجموعه اشعار به شرح زیر تقسیم نمود:

    مجموعه اشعار

    ۱۳۴۲ - آه... بیابان

    ۱۳۴۴ - خاک

    ۱۳۴۶ - رگبارها

    ۱۳۴۷ - پیاده‌روها

    ۱۳۵۲ - سندباد غایب

    ۱۳۵۶ - هجوم

    ۱۳۵۷ - نبض وطنم را می‌گیرم

    ۱۳۶۶ - خانم زمان، انتشارات تیراژه

    ۱۳۶۸ - ساعت امید

    ۱۳۷۱ - خیابان‌ها، بیابان‌ها، انتشارات شیوا

    ۱۳۷۷ - فیروزه در غبار، نشر علم

    ۱۳۷۹ - پاییز در بزرگراه

    ۱۳۸۱ - ژالیزیانا

    ۱۳۸۱ - تبعید در وطن، انتشارات ققنوس

    مجموعه اشعارمحمدعلی سپانلو

    ۱۳۸۸ - قایق‌سواری در تهران انتشارات افق

    ۱۳۹۳ - زمستان بلاتکلیفِ ما- نشر چشمه

   گزینه اشعارمحمدعلی سپانلو

   پازل شعر امروز 128_ این قطار به ابدیت می رود

   کاشف از یاد رفته

   شاعران آزادی
 

سایر تالیفات

چاپ اول کتاب بازآفرینی واقعیت-انتشارات زمان سال ۱۳۴۹

    ۱۳۴۹ - مردان (مجموعه ۵ قصه)

    ۱۳۴۹ - بازآفرینی واقعیت: مجموعه ۲۷ قصه از ۲۷ نویسنده معاصر ایران

    ۱۳۶۲ - نویسندگانِ پیشروِ ایران (تاریخچه رمان، قصه کوتاه، نمایشنامه و نقد ادبی در ایران معاصر)

    سرگذشت کانون نویسندگان ایران

    ۱۳۷۴ - محمدتقی بهار، ملک الشعراء- انتشارات طرح‌نو

    ۱۳۷۶ - شهر شعر ایرج: زندگی و نمونه آثار ایرج میرزا جلال الممالک، نشر علم

    ۱۳۷۷ - چهار شاعرِ آزادی: جستجوی در سرگذشت و آثار عارف، عشقی، بهار، فرخی یزدی چاپ استکهلم

    ۱۳۸۷ -شعر رقصان شمس، انتشارات کاروان

    ۱۳۷۹-تعلق و تماشا منتخبی از مقالات، گزارش‌ها، و یادداشت‌ها دربارهٔ ادب و فرهنگ، نشر قطره

    ۱۳۹۰ - قصهٔ قدیم - ۱۱۱ قصه از سرچشمه‌های ایران و اسلام، نشر چشمه

    ۱۳۹۰ - بهترین رودکی همراه با اشعار نویافته نشر چشمه

    ۱۳۹۱ - دیده‌بان خواب‌زده (دیدارهای پراکنده با ادبیات و زندگی) انتشارات نیلوفر

    ۱۳۹۳ - هزار و یک شعر؛ سفینه شعر نو قرن بیستم ایران نشر چشمه

ترجمه

    ۱۳۴۰ - عادل‌ها، نوشته آلبر کامو

    ۱۳۶۲ - آن‌ها به اسب‌ها شلیک می‌کنند، نوشتهٔ هوراس مک‌کوی، نشر نو

    مقلدها، نوشته گراهام گرین

    در محاصره، نوشته آلبر کامو - عنوان معروفتر این اثر حکومت نظامی (به فرانسوی: État de siège) است.

    ۱۳۷۲ -شهربندان، نوشته آلبر کامو، انتشارات تیراژه

    افسانه سیزیف، نوشته آلبر کامو با همکاری علی صدوقی

    کودکی یک رئیس، نوشته ژان پل سارتر

    ۱۳۷۲ - گیوم آپولینر در آیینه آثارش، اشعار و زندگینامه گیوم آپولینر نشر چشمه

    ۱۳۸۰ - دهلیز و پلکان، اشعار یانیس ریتسوس، انتشارات ققنوس

http://sarbook.ir/post

درحال بارگذاری، لطفا کمی صبر کنید