ساربوک

نویسنده هفته

سید محمدحسین طباطبایی
سید محمدحسین طباطبایی
  • به قلم: مریم صادقی 

    سید محمد حسین طباطبایی، مشهور به علامه طباطبایی متولد سال 1281 در تبریز، نگارنده تفسیر المیزان، فقیه، فیلسوف، عارف، حکیم و مفسر قرآن، شیعه ایرانی است.

    شهرت علامه بیشتر به واسطه احیای حکمت و فلسفه و تفسیر در حیطه‌های تشیع پس از دوران صفویه بوده است. به خصوص آن‌که ایشان به تکرار و تشریح حکمت صدرایی کفایت نکردند و به تاسیس معرفت‌شناسی در این حوزه اهتمام ورزیدند. همچنین با تنظیم آثار مکتوب بسیار زیاد و تربیت شاگردان بزرگ در عصر رویارویی با تفکرات غربی همچون مارکسیسم به تفکرات مذهبی زندگی دوباره بخشیده حتی در انتشار آن در دنیای غرب تلاش بسیار نمودند.

    او از خاندان سادات طباطبایی آذربایجان بود و با سید علی قاضی و سید محمدعلی قاضی طباطبایی نزدیکی دارد. همسر نخست علامه طباطبایی، قمرالسادات مهدوی طباطبایی از خویشاوندان وی بود که به سال 1343 دار فانی را وداع گفت و بعد از مدت دو سال با منصوره روزبه، خواهر رضا روزبه عقد زناشویی بست. نسب ایشان به امام حسن مجتبی متصل است.

    به طور کلی حیات این شخصیت والا را می‌توان به 4 بخش تقسیم نمود:

    نخست زمان کودکی و نوجوانی که در تبریز گذارند.

    دوم زمان تحصیل در حوزه علمیه شهر نجف

    سوم زمان مراجعه به تبریز و انجام پیشه کشاورزی

    چهارم زمان مهاجرت به قم و آموزش و نگارش و نشر دانش‌های اسلامی

دوره اول

    به سال 1281 در تبریز دیده به جهان گشود. زمانی که 5 ساله بود مادر و در سن 9 سالگی پدر خویش را از دست داد. وصی پدر، محمد حسین و برادرش، محمد حسن را به منظور ادامه تحصیل به مکتب فرستاد. محمد حسین طی 6 سال تحصیلات ابتدایی خویش را به پایان رساند.

    سید محمد حسین بعد از فراگیری قرآن که در شیوه درسی آن دوران پیش از هرچیزی آموزش داده می‌شد؛ کتاب‌هایی نظیر گلستان، بوستان و... را آموخت. علاوه بر یادگیری ادبیات، تحت نظر میرزا علینقی خطاط به تعلم روش‌های خوشنویسی همت گماشت. از آن جا که تحصیلات مقدماتی قادر به سیراب نمودن عطش ذوق بی‌اندازه او نبود به مدرسه طالبیه تبریز راه یافت و به آموختن ادبیات عرب و دانش‌های نقلی و فقه و اصول متوجه گردید و سال‌های بین 1297 الی 1304 را به یادگیری علوم متفاوت اسلامی اختصاص دادند.

دوره دوم

    علامه پس از تحصیل در مدرسه طالبیه تبریز همراه برادر خویش به نجف رفت و مدت 10 سال را در آن دیار به فراگیری علوم دینی و کمالات رفتاری و مذهبی اشتغال یافت.

سومین دوره

    ایشان زمانی را که در نجف به تحصیل علوم دینی اشتغال داشت به دلیل فشار اقتصادی و عدم وصول مطالباتشان از ملک کشاورزی اجدادی در تبریز ناچار به بازگشت به ایران شدند و حدود ده سال را به کشاورزی در زمین شاد آباد تبریز مشغول می‌شود. فرزند علامه در این خصوص اذعان داشته: خوب به یاد دارم که، پدرم دائماً و در تمام طول سال مشغول فعالیت بود و کارکردن ایشان در فصل سرما در حین ریزش باران و برفهای موسمی در حالی که، چتر به دست گرفته یا پوستین بدوش داشتند امری عادی تلقی می‌گردید، در مدت ده سال بعد از مراجعت علامه از نجف به روستای شادآباد و بدنبال فعالیتهای مستمر ایشان قناتها لایروبی و باغهای مخروبه تجدید خاک و اصلاح درخت شده و در عین حال چند باغ جدید احداث گردید و یک ساختمان ییلاقی هم در داخل روستا جهت سکونت تابستانی خانواده ساخته شد و در محل زیرزمین خانه حمامی به سبک امروزی بنا نمود.

دوره چهارم

    ایشان پس از مدتی سکونت در تبریز مصمم می‌شود به قم برود و سرانجام به سال 1325 عازم قم می‌گردد. وی در بدو ورود به قم با نام قاضی شناخته می‌شد و به دلیل آن که از سلسله سادات طباطبایی بود شخصا ترجیح را بر آن نهاد تا با نام طباطبایی شناخته شود.

    همیشه با ظاهری ساده، عمامه‌ای نه چندان بزرگ و دکمه‌های باز قبا، بدون جوراب در قم رفت‌وآمد می‌کرد و نیز در منزلی بسیار کوچک و ساده سکونت داشت.

    بر اساس گفتار دینانی بعد از مدتی که به اجبار بعضی دانشمندان مجلس درس روزانه اسفار او تعطیل شد با پافشاری طلبه‌های مجالس مورد بحث، تدریس شفا را بار دیگر در پی گرفت.

    از دیگر وقایع زندگی فکری علامه طباطبایی در دوران حیاتشان در قم، آمدن هانری کوربن از فرانسه به کشور و دیدار این دو شخصیت برجسته با هم در شهرهای قم و تهران بود. این دیدارها منجر به ایجاد حلقه فلسفی با اهمیتی در آن زمان گردید که به تلاش هانری کربن ایجاد شد و تعداد زیادی از فیلسوفان بعدی ایران معاصر همراه با کربن در حضور علامه طباطبایی به فلسفه آموزی و مباحث ژرف فلسفی پرداختند.

  •  آثار

    به طور کلی آثار محمد حسین طباطبایی به جز تفسیر المیزان را می‌توانیم به دو قسمت تقسیم کنیم:

    کتاب‌های به زبان عربی و کتب فارسی.

    آثار فارسی این علامه بزرگوار به شرح زیر است:

    شیعه در اسلام

    قرآن در اسلام

    وحی یا شعور مرموز

    اسلام و انسان معاصر

    حکومت در اسلام

    سنن النبی

    اصول فلسفه و روش رئالیسم 1

    اصول فلسفه و روش رئالیسم 2

    اصول فلسفه و روش رئالیسم 4

    اصول فلسفه و روش رئالیسم 5

    علی و فلسفه الهی

    خلاصه تعالیم اسلام

    رساله در حکومت اسلامی

    نسب‌نامه خاندان طباطبایی

http://sarbook.ir/post

درحال بارگذاری، لطفا کمی صبر کنید