ساربوک

نویسنده هفته

سهراب سپهری
سهراب سپهری
  • به قلم: سید محمدرضا مسعودی علوی

سهراب سپهری در پانزدهمین روز از مهر ماه سال 1307 در شهر کاشان دیده به جهان گشود. اولین رئیس تلگرافخانه کاشان یعنی میرزا نصرالله خان سپهری، پدر بزرگ سهراب بود. پدرش اسدالله و مادرش ماه جبین هر دو از اهالی هنر و ادب آن زمان بودند.

او دوران مقدماتی تحصیلات را در دبستان شهید مدرس فعلی(خیام) سپری کرد و مقطع متوسطه را در دبیرستان پهلوی پشت سر نهاد. وی بعد از فارغ‌التحصیلی به سال 1332 در دوره دو ساله دانشسرای مقدماتی پسران در استخدام اداره فرهنگ شهرستان در آمد.

به سال 1327 به تهران رفت و در دانشگاه تهران، در دانشکده هنرهای زیبا مشغول تحصیل شد. همان سال‌های تحصیل در دانشکده هنرهای زیبا مصادف با سال‌هایی بود که سهراب در استخدام شرکت نفت تهران بود البته این وضعیت اشتغال دیری نپایید؛ چنان‌که 8 ماه بعد از آغاز به کار، از این سمت استعفا کرد.

دو سال بعد اولین مجموعه اشعار نیمایی وی با عنوان مرگ رنگ چاپ شد. وی به سال 1332 از دانشکده هنرهای زیبا فارغ‌التحصیل و همان سال‌ها مدال درجه یک علمی را به خود تخصیص داد. در همین زمان در تعدادی نمایشگاه نقاشی در تهران حضور پیدا کرد و همچنین دومین مجموعه شعر را با نام زندگی خواب‌ها ارائه نمود. به سال 1333 در بخش هنرهای زیبا (فرهنگ و هنر) موزه‌های تهران آغاز فعالیت نمود و همزمان به عنوان مدرس برخی واحدهای درسی در هنرستان هنرهای زیبا فعالیت می‌نمود.

او به ادب و فرهنگ مشرق تمایل زیادی نشان می‌داد و این امر در سفرهای وی به خوبی مشهود است چنان که اغلب سفرهای خارجی وی به کشورهایی نظیر هندوستان، پاکستان، افغانستان، ژاپن، چین و از این دست کشورهای شرقی بود.

او مدت زمانی را در ژاپن اقامت داشت و حکاکی روی چوب را در همان سال‌ها آموخت. سهراب به شعر سنتی در ادبیات کشورها بسیار علاقه‌مند بود از این رو ترجمه‌های زیبایی از ادبیات کهن چینی و ژاپنی از وی به جا مانده است.

تابستان 1336 را به سفرهای غربی خود اختصاص داد و به صورت زمینی به کشورهایی همچون فرانسه و انگلستان سفر کرد. همچنین در مدرسه هنرهای زیبای پاریس در رشته لیتوگرافی اسم‌نویسی کرد. در مدتی که همراه با حسن زنده‌رودی در فرانسه اقامت داشت بورس تحصیلی‌اش را از دست داد و به منظور مخارج ادامه تحصیل و نیز هزینه‌هایی که برای سکونت بیشتر در فرانسه متحمل می‌شد وادار به کار شد و به منظور نظافت شیشه آپارتمان‌های بعضا بیست طبقه استخدام شد! وی در کنار مشاغل خدماتی از این دست آثار هنری خود را در نمایشگاه‌ها عرضه می‌نمود. وی تا آخرین سال‌های عمرش همچنان در نمایشگاه‌های مختلف حضور می‌یافت. اسدالله سپهری، پدر سهراب، که سال‌ها با عارضه فلج دست و پنجه نرم می‌کرد، عاقبت به سال 1341 درگذشت. در همین سال سهراب که در چند سمت دولتی از جمله سرپرست بخش سمعی و بصری وزارت کشاورزی و نیز مدرس هنرکده هنرهای تزئینی تهران فعالیت می‌نمود از جملگی کناره‌گیری نمود. از این پس وی با حضور پر رنگ‌تر در عرصه شعر و نقاشی خالق آثار بی‌بدیل بیشتری گردید و در واقع از همین سال مسیر واقعی زندگی خویش را در دست گرفت. او با سفر به نقاط بیشتر دنیا به برپایی نمایشگاه‌هایش در قسمت‌های مختلف همت گماشت.

او به راستی هنرمندی جستجوگر، منزوی، خجالتی و کمال طلب بود که نگرش انسان‌مدارانه‌اش سطح وسیعی را به خود اختصاص می‌داد. به همین دلیل کتاب های وی همواره انتقادات زیادی را به خود معطوف می کرد.

وی به سال 1358 به بیماری سرطان خون مبتلا گردید و به همین علت در همان دوره به منظور درمان به کشور انگلیس رفت؛ ولی نظر به پیشرفت زیاد عارضه، نا امید از درمان به تهران مراجعت نمود. وی در نهایت در بیمارستان پارس تهران به دلیل بیماری سرطان دیده از جهان فرو بست و این گونه صحن امامزاده سلطان‌علی بن محمد باقر روستای مشهد اردهال از توابع کاشان پذیرای جسم این هنرمند شاخص در عرصه شعر و نقاشی گردید.

در ابتدا یک کاشی فیروزه رنگ در محل به خاک سپرده شدن وی قرار گرفت. بعدها به خواست خانواده‌اش سنگ سفیدی در جای آن قرار گرفت که بر آن بخشی از شعر «واحه‌ای در لحظه» از دفتر حجم سبز با خطاطی رضا مافی نگاشته شد با این مضمون که:

به سراغ من اگر می‌آیید                   

نرم و آهسته بیایید                        

مبادا که ترک بردارد                       

چینی نازک تنهایی من                

  

  • سبک شعر

او در آغاز به شیوه نیمایی شعر می‌سرود اما پس از مدتی مسیر خود را بازیافت. در این سبک نو، سهراب سپهری بر نگرش انسان‌مدارانه و تعلیماتی که از فلسفه ذهن آموخته بود به سبک‌های بدیعی راه یافت که حجم سبز در حقیقت نمونه تکامل یافته این سبک به شمار می‌رود.

او عادت داشت که جدای از جامعه به آفرینش آثار هنری‌اش مبادرت ورزد و به منظور رسیدن به خلوت‌های خاص روحیه سرشار از ملاطفت خویش، قریه چنار و کویر کاشان را برگزید.

شعر سهراب صمیمی مملو از تصاویر دست نخورده و بدیع توام با بیانی نرم و منزه است. او بسیار منسجم و پیوسته به تصویرسازی می‌پردازد از مشهورترین آثار سهراب می‌توان به نشانی، صدای پای آب و مسافر اشاره نمود؛ که شعر صدای پای آب در زمره طولانی‌ترین اشعار فارسی در سبک نو قرار دارد.

اشعار سهراب به زبان‌های انگلیسی، فرانسه،اسپانیایی، ترکی استانبولی و نیز ایتالیایی ترجمه شده است.

 

  • آثار

   سهراب سپهری

   هشت کتاب

   نقاشی ها و طرح های سهراب سپهری

   زندگی و شعر سهراب سپهری از مصاحبت آفتاب

http://sarbook.ir/post

درحال بارگذاری، لطفا کمی صبر کنید